Recep Ayý

Allah'ýn ayý ve Haram aylardandýr. Ýçerisinde iki kandil vardýr.

Receb, tazim ve saygý anlamýna gelir, îslâm öncesi Araplar Receb ayýna ayrý bir ehemmiyet verirler, saygý gösterir ve þanýný yüceltirlerdi. Receb ayý gelince kýlýçlar kýnýna sokulur, oklar torbalarýna yerleþtirilir, derin ve kanlý husumetlerin üzerine geçici de olsa bir sükûnet örtüsü çekilirdi. Artýk o gürültülü ve korkunç çöller tatlý bir huzurun baharýna dalar, her taraf bir güven ve selâmet sahasýna dönerdi. Öyle ki, bu ayda bir kimse babasýnýn katiline rastlasa bile baþýný kaldýrýp kaþýna bakmazdý. Bu aya "saðýr ay" denilmesi de sükûnet mevsimi olmasýndandýr.

Receb ayýna saðýr denmesinin bir baþka anlamý da þöyle ifade edilir: Bu ayýn bereketi hürmetine, bu ayda iþlenen günah ve hatalarý manen bu ay duymamakta, mü'minlerin sadece ibadet ve sevaplarýna þahitlik etmektedir. Böylece Cenab-ý Hak mü'min kullarýnýn bu ayda iþlemiþ olduklarý günahlarý baðýþlamaktadýr.

Ýslâmiyet gelince de Receb ayýna mahsus olan saygý devam ettirildi. Bilhassa Regaib ve Mi'rac gibi tecellilerle þereflendirildi.
Resul-i Ekrem Efendimiz dualarýnda, “Allahým! Receb'i ve Þâban'ý hakkýmýzda hayýrlý ve mübarek kýl, bizi Ramazan'a ulaþtýr” buyururlardý. (2)

Receb'e, “recm ayý” da denir. Buna göre, mü'minlerin eziyet ve zahmet vermemesi için þeytanlar bu ayda taþlanýr, kovulup uzaklaþtýrýlýr.
Receb kelimesindeki “R” Allah'ýn rahmetine, “C” Allah'ýn cömertliðine ve yardýmýna, “B” ise Allah'ýn birrine (iyilik ve ihsanýna) iþaret eder.
Receb ayýna “mutahhar” denmesinin sebebi, bu ayý oruçlu geçirenlerin günah ve hatalarýndan temizlenip paklanmasýdýr. Receb ayýnýn Peygamberler tarihinde ayrý bir yeri vardýr. Meselâ, Nuh Aleyhisselâm ve kavmi Receb ayýnda gemiye binmiþ ve tufandan kurtulmuþlardýr.

Receb ayý Hicrî aylarýn yedincisi ve Ramazan'dan iki ay öncesidir. Fazileti bakýmýndan ayrý bir yeri vardýr. Regaib ve Mi'rac gibi mübarek geceleri içinde bulundurmasý faziletini daha da arttýrmaktadýr. Ayrýca, Kur'ân'da haram aylarý olarak geçen dört aydan birisi olmasý, Müslüman kalblerdeki yerini bir kat daha daha artýrmýþtýr.

Receb ayý, “üç aylar” olarak bilinen mübarek bir mevsimin ilk ayýdýr. Bu aylara “çok sevaplý ibadet aylarý” diyen Bediüzzaman, onlarýn kazandýrdýklarý sevap ve mükâfatlar bakýmýndan, mü'minlerin önünde nasýl bir kademeli yükseliþ vesilesi olduklarýna þöyle iþaret eder:

“Her hasenenin (ibadetin) sevabý baþka vakitte on ise, Receb-i Þerifte yüzden geçer, Þâban-ý Muazzamada üç yüzden ziyade ve Ramazan-ý Mübarekte bine çýkar ve Cuma gecelerinde binlere ve Leyle-i Kadirde (Kadir Gecesinde) otuz bine çýkar.” (3)

Buna göre Receb ayýnda iþlenen ibadet, edilen iyilik, yapýlan hizmetlerin manevî ecri ve sevabý bire yüz verilmektedir. Bunun için mü'minler bu aydaki nasiplerini arttýrmak maksadýyla daha çok gayret sarf ederler. Hayýr ve hasenata biraz daha aðýrlýk verirler.

Bazý hikmet ehli âlimler Receb ayý hakkýnda þu yorumlarý getirmiþlerdir:

Receb eza ve cefâyý terk içindir, Þaban amel ve vefa içindir, Ramazan sýdk ve safa içindir.

Receb tevbe ve piþmanlýk ayýdýr, Þaban muhabbet ayýdýr, Ramazan kurbet (Allah'a yakýnlýk) ayýdýr.

Receb hürmet ayýdýr, Þaban hizmet ayýdýr, Ramazan nimet ayýdýr.

Receb ibadet ayýdýr, Þaban dünyanýn safasýný terk etme ayýdýr, Ramazan ibadetlerin mükafatýný artýran aydýr.

Büyük tasavvuf ehli Zünnün Mýsrî der ki:
“Receb ekme ayýdýr, Þaban sulama ayýdýr, Ramazan derleyip toplama ayýdýr. Herkes ne ekerse onu biçer, ne yaparsa cezasýný çeker. Bir kimse ekimi býrakýrsa, hasat zamaný ekmediðine piþman olur. Kýyamet gününde ise çok kötü duruma düþer.” (4)

Receb ayýnýn diðer aylardan farklý bir ibadeti de oruçtur. Mümkün mertebe bu ayda daha fazla oruç tutulmaya çalýþýlýr. Ebû Davudta, hiç ara vermeden devamlý surette oruç tutan bir zâta Peygamberimiz Aleyhissalâtü Vesselamýn bazý tavsiyelerden sonra þöyle buyurduðu rivayet edilir:
“Haram aylarýndan bazýsýný tut, bazýsýný býrak, haram aylarda tut ve býrak, haram aylarda tut ve býrak.” (5)

Hadisin devamýnda ravî olan Þahabý þöyle demektedir:
“Resulullah 'tut' dedikçe, üç parmaðýný yumdu, 'Býrak' deyince de üç parmaðýný býraktý.” Böylece Peygamberimizin o zata, “Üç gün tut, üç gün ara ver” dediði anlaþýlýyordu.

Bilindiði gibi haram aylarý, "Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Receb" aylarýdýr.
Receb ayýnda devamlý olarak bir ay boyu oruç tutmanýn uygun görülmeyiþinin sebebi, Receb ve Þaban aylarýnýn Ramazan ayýna benzemesinden kaçýnýlmasýdýr. Çünkü hiç kesintisiz bir ay boyunca oruç tutmak sadece Ramazan ayýna mahsustur. Hattâ Receb ayýnda bir ay süresince oruç tutmanýn mendup bile olmadýðýný söyleyen Ýmam Gazâlî ve Ýbni Kayyim el-Cevzî gibi müçtehidler, Ramazan ayýna benzememesi için diðer aylardan farklý olarak Receb ayýnda devamlý bir ay boyu oruç tutmayý mekruh görürler. (6)

Diðer aylarda nasýlsa, Receb ayýnda da ayýn ortasýnda veya belli günlerinde, yahut üçer gün ara vermek suretiyle oruç tutulmasý tavsiye edilmektedir.
Görüldüðü gibi Receb ayýnda tamamen oruçlu geçirme hususunda bir hadis ve rivayet yoktur. Üç aylarý hiç ara vermeden tutmak sünnet ve müstehap da deðildir, sadece sâlih zatlarýn güzel bir âdetidir. Receb ayýný tam olarak tutanlara “Tutma” denilmez, ama fýkhý olarak da hükmünü belirtmek gerekir.

Bu arada Ramazan ayýnda bozmuþ olduðu bir oruçtan dolayý kefaret orucu tutmak isteyenler için Receb ve Þaban ayý iyi bir fýrsattýr. Receb ayýnýn birinci gününden itibaren hiç ara vermeden Þaban ayý da dahil olmak üzere iki ay üst üste oruç tutarsa tam bir kefaret borcunu ödemiþ olur. Peþinden Ramazan ayýnýn orucu da geleceðinden böylece üç ay boyu, bir gün dahi yemeden oruç tutmuþ olur. Bu durumda oruç borcunu öderken ayný zamanda sevap hazinesini de doldurmuþ ve geliþtirmiþ sayýlýr.

Madem Receb ayý günahlarýn affedildiði aydýr. Baðýþlanmanýn yolunu ve istiðfarýn nasýl yapýldýðýný bilmek gerekiyor. Rivayete göre þu istiðfar duasýný Receb ayýnda yedi kere okuyan kimsenin günahlarý affolunmaktadýr.

“Estaðfirullâhe'l-Azîme'llezî la ilahe illâ hû el-Hay-yü'1-Kayyûmu ve etûbü ileyh. Tevbete abdin zâlimin li-nefsihî lâ-yemlikü li-nefsihî mevten velâ hayâten velâ nüþûrâ.”

Mânâsý: “Hayat sahibi olan, her þeyi idare edip ayakta tutan, kendisinden baþka hiçbir ilâh bulunmayan Allah'tan maðfiret dilerim. Kendi nefsine zulmetmiþ kulun tevbesi gibi Ona tevbe ederim. Öyle bir kul ki, kendi nefsi adýna ne ölüme, ne hayata ve ne de tekrar dirilmeye sahip deðildir.” (7)

Üç aylar birer dua ve niyaz mevsimidir. En güzel dualarý baþta sahabiler olmak üzere Ýslâm büyüklerinden öðreniyoruz. Hz. Ali'nin Receb ayýnda þu þekilde dua ettiði rivayet edillir:

“Allahým, salat eyle Muhammed Aleyhissalâtü Vesselamýn üzerine; hikmet yýldýzlarý ve devamlý nimet ve ismet kaynaðý ehl-i beytine.

Allahým, beni her türlü kötülükten koru. Beni unutkan etme ve gaflet üzerinde býrakma. Sonumu da hasret ve piþmanlýkla bitirme. Benden razý ve hoþnut ol. Senin maðfiretin zalimler içindir, ben de nefsime zulmettim.

Allahým, beni baðýþla, beni baðýþlamakla Sana bir zarar gelmez. Bana nimetlerini ihsan et, bana vermekle senin ihsanýn azalmaz. Senin rahmetin geniþ ve boldur. Hikmetlerin ise hoþ ve güzeldir.

Allahým, bana sýhhat ve afiyet ver. Güven ve huzur ihsan eyle. Þükür ve takvaya ulaþtýr.

Allahým, Senden sabýr ve doðruluk istiyorum. Bana iþimde kolaylýk ver. Ýþlerimi güçlükle gördürme. Aileme, çocuklarýma ve kardeþlerime iyilik ve ihsanda bulun. Onlarý mü'min ve Müslümanlardan kýl ve bu þekilde dünyadan ayrýlmalarýný nasip eyle.”

Bazý Selef büyükleri de Receb ayý gecelerinde þöyle dua etmiþler:

“Allahým, Sana mahzun gönlümle, isteklerini kabul buyurduðun dostlarýnýn duasý ile niyaz ediyorum. Zatýna eriþtirdiðin ve Senin rýzaný isteyenlerin dili ile Senden talep ediyorum. Umarým Senin ululuðundan, Seni bileyim ve kulluk edeyim.

Yâ Rab, bu gecenin rahmet ve bereketinden sevap ve mükâfatýndan beni nasiptar et.

Allahým, kullarýndan istediðine, istediðini verirsin, kim Seni onlara ikram etmekten alýkoyabilir? Ben fakir ve âciz bir kulum. Fazl ve kereminden nimetlerini ümit ediyorum. Sana sýðýnýrým ve ancak Senden yardým dilerim

Yüce Mevlam, bu gece kullarýna çok rahmet ve bereketini döker, saçarsýn. Allahým, Sana yalvaran dilleri, Sana kalkan elleri boþ çevirme. Ýyilik ve yardýmýnla faydalandýr bizi. Nimetlerinle donat hepimizi.

Allahým, salât eyle Muhammed ve evladýna, eþlerine ve dostlarýna, bitip tükenmeyen rahmet ve bereketinle. Yâ Rabbe'l-Âlemin!”

Recep Ayý Ýbadetleri (8)

Recep Ayý Girdiðince Yapýlacak Duâ

Okunuþu: "Allahumme barik lena fi recebe ve þa'ban ve belliðna ramazan"
Açýklamasý:
"Allah'ým! Recep ve Þaban aylarýný bizim için mübarek kýl ve bizi Ramazan ayýna ulaþtýr". Amin!..
Üç aylarýn ilki olan recep ayý girdiðinde bu duayý sýkça yapalým, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu duayý yaparlardý ve ümmetinin de yapmasýný istemiþtir.

Recep Ayý Orucu

Abbad ibnu hanif anlatýyor: “Said Ýbnu Cübeyr Rahimehullah'a Recep ayýndaki oruçtan sordum. Bana þu cevabi verdi.
Ýbnu Abbas Radýyallahu Anhüma'yý dinledim, þöyle demiþti:

- Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Efendimiz Recep ayýnda bazý yýllarda öyle oruç tutardý ki biz; galiba hiç yemeyecek (ayýn her gününde tutacak) derdik, (bazý yýllarda da öyle) yerdi ki biz, galiba hiç tutmayacak derdik.” (9)

Yukarýda ki hadisi þeriften anlaþýldýðý üzere Recep ayýnda oruç tutmak pek faziletlidir. Çünkü Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem efendimiz bu ayda oruç tutmuþtur. Bazý yýllarda tamamýna yakýnýný oruçlu geçirmiþ, bazý yýllarda da az bir kýsmýný oruçlu geçirmiþtir.

Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in Recep ayý ve Recep ayýnda tutulacak oruç hakkýnda þöyle buyurduðu rivayet edilmiþtir:

-“Recep Allah'ýn ayýdýr; Þaban benim ayýmdýr, ramazan ise ümmetimin ayýdýr". Recep ayýnýn niçin Allah'ýn ayý olduðu sorulduðunda: -"Çünkü bu ayda özellikle maðfiret boldur. Bu ayda, halkýn kan dökmesine mani vardýr. Bu ayda, Allah-ü Teala, Peygamberlerinin tövbelerini kabul buyurmuþtur. Allah-ü Teala bu ayda, peygamberlerini düþmanlarýndan korumuþtur. Birkimse, recep ayýný oruçlu geçirirse, Alla-ü Teala üç þeyi onun için gerekli kýlar. Þöyle ki:
-Geçmiþ günahlarýnýn tümünü baðýþlar.
-Kalan ömrünün temiz geçmesini temin eder.
-Büyük huzura çýkýlan kýyamet gününün susuzluðundan da onu emin kýlar.”;

Resuhullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e sorarlar:
“Ya Resulullah Recep ayýnýn tümünü oruçlu geçirmeye gücüm yetmez.
- O halde, ilkinden bir gün, ortasýndan bir gün, sonundan da bir gün tutarsýn. Böyle ettiðinde ayýn tümünü oruçlu geçirmiþ olursun. Zira, yapýlan iyilikler on misli sevap getirir". (10)

Ashab'tan Mucibetü'l-Bahiliyle Radýyallahu Anh'dan: babasý veya amcasý, kabilesinin elçisi olarak Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e geldi ve gitti. Bir sene sonra kýlýk ve kýyafeti deðiþmiþ olduðu halde peygamberimizin yanýna geldi, ve:
-“Ya Resulallah ! beni tamdýnýz mý?” dedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem:
- “Sen kimsin?” Diye sordu:
- “Geçen sene huzurunuza gelen Bahili'yim” dedi.
- “Neden bu kadar deðiþtin? Halbuki kýlýk kýyafetin düzgündü” dedi.
- “Ya Resulullah! Senden ayrýldýðým günden beri yemek yemedim; yalnýz geceleri yedim.” Cevabýný verdi. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Selem:
- “Kendi kendine iþkence yapmýþsýn. Sabýr ayýnda (Ramazan) tamamýyla, diðer aylarýn her birinden birer gün oruç tut” buyurdu.
- “Ya Resulullah, günün sayýsýný artýr. Zira bundan fazla tutmaða gücüm yeter” dedi. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem:
-“O halde her aydan ikiþer gün oruç tut” dedi.
-“Biraz daha arttýr ya Resulullah” dedi.
-“Her aydan üç gün” dedi.
-“Daha artýr ya Resulullah” deyince,
-“Recep, Zilka’de, Zilhicce, Muharrem aylarýnda üçer gün oruç tut, kalan günlerde iftar et.” Emrini üç defa tekrarladý ve üç parmaðýyla iþaret etti. Onlarý yumdu sonra býraktý. (11)

Recep Ayý Namazý

Recep ayý içinde otuz rekat namaz kýlýnýr. Bu otuz rekatýn on rekatý Recep ayýnýn ilk on günü içinde kýlýnýr. Ýkinci on rekatý da ikinci on günü içinde kýlýnýr. Üçüncü on rekatý da üçüncü on günü içinde kýlýnýr. Her rekatta fatiha okunduktan sonra üç kere ihlas suresi okunur, ihlasý okuduktan sonra da üç kere de Kâfirun suresi okunur. Bütün rekatlar bu þekilde okunarak tamamlanýr. Bu namazýn kýlýnma zamaný nafile namazlarýn kýlýnacaðý vakitlerdir. Belli bir vakti yoktur. (12)


(1). Mehmet Paksu, Mübarek Aylar, Günler ve Geceler, Nesil Yayýnlarý
(2). Camiü's-Saðîr, 2:90; Râmuzu'l-Ehâdis, 532.
(3). Þualar, s. 416.
(4). Abdülkadir Geylânî, Üç Aylar ve Faziletleri. Haz: Mustafa Güner.
(5). Ebû Dâvud, Savm: 54.
(6). Ýhya, 1:237; Zâdü'I-Meâd, 2:64.
(7). Mecmûatü'l-Ahzâb, 1:599.
(8). Muhammed Yusuf, Üç Aylar Ýbadet Rehberi, Ekmel Yayýmcýlýk
(9). Buhari, Savm; Müslim, Sýyam 179,1157;Ebu Davud, Savm 55, 2430
(10). Gunyet’üt Talibin, Abdulkadir Geylani
(11). Riyazü’s-Salihin
(12). Gunyet’üt Talibin, Abdulkadir Geylani